Nú þykja skrif mín um málnotkunina rokka feitast vera lærð ritgerð. Ekki vil ég svo sem halda því fram enda aðeins um málfræðilegar vangaveltur að ræða. En nokkrir spekúlantar hafa fundið hjá sér þörf til að fjalla um málið eins og þessi, þessi og svo þessi. Sá síðasti reyndar veitir mér nafnbótina leiðinlegasti bloggarinn. Ég þakka heiðurinn vafasama en get lítið tjáð mig um gæði blogg hans sjálfs enda ekki lesið neitt eftir þann mann, nema þessar fáu línur sem fjalla um mig.

Hins vegar hafa þessar vangaveltur mínar um íslenskt mál eitthvað valdið misskilningi því sumir hafa dregið þá ályktun að ég telji orðatiltækið að rokka feitt ekki góða og gilda íslensku. Því hef ég aldrei haldið fram. Ég var eingöngu að benda á að finnist mönnum að flokka í hópa slæm íslenka hljóti þeim sömu að finnast að rokka feitt ill íslenska líka. Mér þykir aftur á móti alls ekki slæm íslenska að flokka í hópa enda kemst ég í lok hugleiðinga minna að þeirri niðurstöðu að setningin Múrinn rokkar feitt sé tæk í íslensku. Þeir sem skilja annað út frá skrifum mínum hljóta þá að vera illlæsir því ekki er ég illskrifandi, ónei!

Margir þekktu Stefán frá Hvítadal.

Ætlar Reiknistofnun að bregðast mér nú þegar ég var orðinn svo sæll að vera kominn aftur á heimaslóðir ??!!
Annars er nú Mummi gúddí gæi!!!

Hér er e-ð undarlegt á ferð. En þá er bara að bíða og vona.

Daglegt mál

Oft má sjá miður myndaðar setningar og oft beinlínis „rangt“ myndaðar í hinum ýmsu netbókarfærslum (netbókarfærsla er hér tilraun til að þýða enska orðið weblog sem stytt hefur verið í orðskrípið blog og íslenskað sem blogg sem í sjálfu sér er ósköp notalegt orð). Oft hafa einstaka bloggarar (þeir sem skrifa blogg eru sagðir blogga og því kallaðir bloggarar. Hér eru á ferð einkar lipurlegar orðmyndanir.) gripið málfræðileg mistök annarra bloggara á lofti og notað sem tækifæri til að dissa viðkomandi (að dissa er þýðing á ensku sögninni dis sem merkir að gagnrýna, vanvirða eða lítillækka). Oft á þetta diss ágætlega rétt á sér en ekki alltaf.

Eitt af þeim dæmum er misheppnað diss Viðars nokkurs á skrif Tómasar nokkurs í pottinum (hér leyfi ég mér að óákveða nöfn þessara manna með því að bæta óákveðna fornafninu nokkur aftan við þau, þar eð ég hefi lítið umgengist þá og þekki hvorugan nema af skrifum þeirra og afspurn. Ég vona að þeir taki því ekki illa.) þar sem orðanotkunin að flokka í hópa er gagnrýnd. Nú þykist ég ekki alvitur um íslenska tungu en eitt og annað lærði ég þó í B.A. námi mínu í íslensku og tel ég mig hafa nokkrar forsendur fyrir því að mega fetta fingur út í þessa gagnrýni. Að flokka í hópa er svo sem ekki fallegt orðaval, að mínu mati a.m.k. og sennilega Viðars líka, en það er alls ekki rangt. Að vísu er venja að tala ekki um rangt og rétt mál í umfjöllun um daglegt mál heldur frekar gott og slæmt. Því er með góðu móti hægt að segja að orðalagið að flokka í hópa sé ekki rangt, hins vegar er spurning um hvort slæmt eða gott mál sé að ræða. Vissulega má færa rök fyrir að óþarfi sé að flokka í hópa þar sem sögnin flokka felur í sér að skipta í hópa og því ætti í raun að vera nóg að flokka bara. Þannig hefði nefndur Tómas einfaldlega þurft að rita eitthvað á borð við ...hvort ég flokkist líka sem öfundarmaður þeirra systkina. Það þarf þó alls ekki að vera slæmt mál að tala um að flokka í hópa. Frekar væri hægt að segja að um klaufalegt orðalag væri að ræða eða jafnvel óþarfa nákvæmni. Þannig að diss Viðars átti tæplega rétt á sér og sýndi hann óþarfa smásmuguhátt með ummælum sínum. Aftur á móti var svo sem réttmætt að benda á óþarfa þess að tala um að flokka í hópa þó alls ekki sé um rangt mál að ræða. Hitt er svo annað mál sem Gúndi Svansson bendir á að í sömu málsgrein og Viðar dissar Tómas notar hann sjálfur orðasambandið að rokka feitt. Sterklega má færa rök fyrir því að þarna sé um helbert bull að ræða þar sem lýsingarorðið feitur stendur vanalega einungis með sögninni vera og lýsir því hvernig e-ð eða e-r er en ekki hvernig e-ð er gert. Þannig er notkunin að gera e-ð feitt í sjálfu sér ótæk. Þannig getum við tæplega gengið feitt eða sungið feitt eða hlegið feitt. Sögnin að rokka merkir einkum tvennt skv. orðabók, að hreyfa e-ð til eða að dansa rokk, einnig mætti segja að sögnin merkti að syngja eða spila rokk (og ról). Þess vegna ætti orðasambandið að rokka feitt að merka eitthvað á borð við að syngja eða dansa rokk feitt sem aftur virðist vera helbert bull. En orðasambandið að rokka feitt hefur engu að síður merkingu í sjálfu sér; það sem rokkar feitt er jafnan 'mjög gott' eða 'frábært'. En þessi merking felst eingöngu í þessu orðasambandi. T.a.m. er ekki talað um að rokka mjótt þegar e-ð er ekki svo gott. En Viðar gerist enn djarfari en ella því hann segir í bloggi sínu: „Annars er Múrinn það vefrit sem rokkar feitast...“ Þarna notar hann sem sagt lýsingarorðið í efsta stigi. Með því hlýtur hann að meina að Múrinn sé besta vefritið. Samkvæmt því ætti maður að geta sagt eitthvað á borð við: Kreml rokkar feitt, Sellan rokkar feitar en Múrinn rokkar feitast. Þannig gætum við lagt þá merkingu í þessi orð að Kreml sé mjög gott vefrit, Sellan sé þó mun betri en Múrinn sé langbesta vefritið (tekið skal fram að hér er eingöngu um setningardæmi að ræða og þurfa þessi orð á engan hátt að lýsa skoðun þess sem þetta ritar). Nú er hins vegar spurningin hvort að setningin Múrinn rokkar feitast sé slæmt mál eður ei. Færð hafa verið rök fyrir því að hér sé setningarfræðilega um illa myndaða setningu að ræða þar sem lýsingarorðið feitur ætti ekki að geta birst í þessari stöðu (eða öllu heldur þessu samhengi). Það er þó erfitt að tala um að setningin sé setningarlega ótæk þar sem orðin innan hennar koma fyrir á þeim stöðum sem við búumst við að sjá þau á. Þannig er setningin maðurinn syngur hæst tæk setning, merkingarlega og setningarlega en setning eins og *grasið sefur hraðast er setningarlega tæk en merkingarlega ótæk þar sem gras getur ekki sofið og ekki er hægt að sofa hratt. Á sama hátt er setningin ?Múrinn rokkar feitast setningarlega tæk og virðist vera merkingarlega ótæk. Hins vegar, eins og rætt hefur verið, er þessi setning merkingarlega tæk að því leyti að eingöngu í þessu samhengi getur hún merkt að Múrinn sé frábær.
Engu að síður er Setningin Múrinn rokkar feitast mun vafasamari en Tómas flokkast í hóp öfundarmanna systkinanna. Þetta getum við sett upp á eftirfarandi hátt:

??Múrinn rokkar feitast.
?Tómas flokkast í hóp öfundarmanna systkinanna.

Að þessu máli athuguðu er ljóst að diss Viðars þessa kom úr nokkuð harðri átt. Enn neyðarlegra verður málið þegar orð Viðars frá í gær eru skoðuð. Þar segir hann m.a.: „En nú ætti Tomma að geta runnið reiðin...“ Þarna lendir hann í þeirri gildru að átta sig ekki á réttri notkun orðtaka (talað um rétta og ranga notkun orðtaka öfugt við notkun á daglegu máli. Það stafar af því að orðtök eru föst orðasambönd sem yfirleitt eru bara notuð á einn hátt). Talað er um að e-m sé runnin reiðin. Þar er átt við að reiði manns sé af honum runnin. Því hefði verið rétt að segja: Nú ætti Tomma að vera runnin reiðin. Setningin nú ætti Tomma að geta runnið reiðin er þó alls ekki röng heldur er það einungis notkun orðtaksins sem ekki er samkvæmt venju. Þarna hefði Viðar sum sé þurft að passa sig.

Það er þó rétt að netið er vafasamur staður til að vera í almennum hnýtingum og orðalag og ritstíl og raunin er sú að margir bloggarar eru mun verri en þeir Viðar, Tómas og Gúndi. En að sjálfsögðu lenda menn af og til í því að rita skakkt eða misskilja tunguna. T.a.m. ritar Tómas í dag að e-ð hefi ryfjast upp fyrir honum og talar um þá félgara. Þetta eru eðlileg misstök sem óþarfi er að æsa sig yfir. Einnig má sjá Gúnda tala um að margir bloggerar eigi meiri innistæðu fyrir hirtingu. Það er í sjálfu sér alls ekki rangt þó að það teljist nokkuð betra að tala um innstæðu. Í þessu bloggi má vafalítið finna eitthvað sem betur hefði mátt fara. Kannski eina og eina innsláttarvillur og hvur veit nema að einstaka stafsetningarvilla finnist þó slíkt sé nú hæpið. Aðal málið er að menn geri sér grein fyrir því þegar þeir misstíga sig og læri af mistökunum.

Lifið heil.